WET POORTWACHTER

LANGDURIG ZIEK? KOM IN ACTIE!

Tekst Ronald de Kreij Beeld Jan Lankveld, FNV

PAUL VAN DEN BOOM: ‘JE GAAT ER IN DE WIA ALTIJD OP ACHTERUIT’
ONVOLDOENDE MEEWERKEN AAN JE RE-INTEGRATIE KAN ZELFS LEIDEN TOT STOPZETTING VAN DE LOONDOOR-BETALING

Ben je ziek? Beterschap! Ben je langdurig ziek? Kom dan in actie! Dit om te voorkomen dat je uiteindelijk ongewild arbeidsongeschiktheid wordt verklaard en een forse terugval in inkomen te verduren krijgt. Of zoals Paul van den Boom zegt: ‘Langdurig zieken zijn overal een thema, maar in het streekvervoer des te meer'.

‘Ook bij ziek zijn gelden spelregels’, benadrukt Paul van den Boom, WIA-deskundige bij de FNV. ‘Dit geldt voor zowel werkgevers als werknemers. Vooral werknemers realiseren zich dit onvoldoende. Die zitten ziek thuis en denken: “Mijn baas laat vast wel van zich horen als ik iets moet doen”. Nou niet dus. Zieke werknemers moeten ook zélf actief meewerken aan hun re-integratie. Vanaf dag één. Doen ze dat niet, dan kan dat ingrijpende gevolgen hebben.’

Huppakee, de toon is gezet. Van den Boom laat hier een stevige waarschuwing horen. Hij maakt het zelfs nog iets erger. ‘Vooral in het openbaar vervoer, en zeker in het streekvervoer, komt het nogal eens voor dat re-integratietrajecten niet goed verlopen. Met als gevolg dat de betreffende werknemer aan het einde van de rit thuis of op een totaal andere werkplek komt te zitten met een fractie van zijn oorspronkelijke salaris als inkomen.’

POORTWACHTER

De uitleg van het een en ander begint in 2002, bij de invoering van de Wet Verbetering Poortwachter (WVP). Deze heeft als doel het langdurig ziekteverzuim terug te dringen en de instroom in (toen nog) de WAO (vanaf 2005 WIA) te verminderen. ‘De WVP betekende het begin van de privatisering van het eerste en tweede ziektejaar’, aldus Van den Boom. ‘Werkgevers en werknemers zijn sindsdien gedurende die twee jaar zelf verantwoordelijk voor het inkomen en de re-integratie van de zieke.’

Onderdeel van de WVP is dat de partijen samen werken aan een – voor zover mogelijk – bijna dwingende re-integratie van de zieke. In de eerste plaats naar de oude werkplek. Als dat niet haalbaar is, dan naar een andere werkplek of functie elders in het bedrijf. En als ook dat niet mogelijk blijkt, dan naar een werkplek bij een andere werkgever.

Van den Boom: ‘De WVP is gekoppeld aan een re-integratietraject. Dat is feitelijk een stappenplan met bijbehorende periodes en plichten. Daar hebben beide partijen zich aan te houden. Maar hoe of wat, dat weten velen niet. Ter illustratie: bijna een vijfde van alle vragen die bij de FNV binnenkomen, gaat over ziekte en re-integratie.’

WAT ZIJN DE REGELS?

Het is dus belangrijk de regels te kennen, zo blijkt uit de woorden van de FNV-beleidsmedewerker. Maar hoe ziet dat stappenplan er dan uit? En, zeker ook belangrijk, wat kunnen de consequenties zijn als dat stappenplan niet goed wordt gevolgd?

‘Op onze website beschrijven we precies wat je als zieke werknemer moet doen om niet in de problemen te komen’, vertelt hij (zie ook het kaderbericht “Het re-integratietraject”). ‘Dat begint al bij de eerste bij voorkeur schriftelijke ziekmelding en eindigt bij de wederom een bij voorkeur schriftelijke betermelding. Of bij de WIA, dat kan natuurlijk ook, maar ik neem aan dat iedereen ervan overtuigd is dat het beter is om dat te voorkomen.’

‘Werkt de werkgever niet of onvoldoende mee aan de re-integratie’, zo vervolgt hij, ‘dan kan die door het UWV verplicht worden tot loondoorbetaling in het derde ziektejaar. Dat zal de werkgever natuurlijk zo veel mogelijk proberen te voorkomen. Dus die zal de regeltjes zo veel mogelijk volgen. Maar hoe zit het met de werknemer? Die heeft natuurlijk nog niet eerder met dit bijltje gehakt. De werknemer loopt dan ook een serieus risico om slachtoffer te worden van het niet naleven van de precieze regels.’

VOOR 1 PROCENT ZIEK GEHOUDEN

‘Als werknemer in het streekvervoer moet je oppassen niet ten prooi te vallen aan je eigen onwetendheid’, waarschuwt Van den Boom. ‘Bij de bond komen regelmatig meldingen binnen van gesteggel rond ziek- en betermeldingen. Of dat mensen voor 1 procent ziek zijn gehouden, terwijl ze wel gewoon weer aan het werk zijn. Let op: dat mag niet. Je bent weer beter als je de bedongen arbeid – werk dat je volgens je contract moet doen of door gewoonte al lange tijd doet – weer uitvoert, ook al doe je dat met hoofdpijn of een pijnlijke schouder. Wanneer je namelijk voor 1 procent ziek wordt gehouden, start bij een volgende ziekmelding de termijn van twee jaar wachttijd voor de WIA niet opnieuw, maar loopt door vanaf de eerste ziekmelding. Let daarom goed op je salarisstrook. Daarop kun je zien of je helemaal beter bent gemeld of dat je deels nog wordt ziek gehouden.’

Uitstroom naar de WIA zal voor menigeen geen wenkend perspectief zijn, beklemtoont de FNV-man. ‘Stel je verdient 2000 euro en je hebt als gevolg van diabetes hypo’s waardoor je niet meer achter het stuur mag. Als jij en je werkgever geen andere werkplek voor jou vinden, beland je na twee jaar bij het UWV. Wanneer die concludeert dat je nog altijd ander werk kunt doen waarmee je bijna net zoveel kan verdienen, dan krijg je geen WIA-uitkering. Los van het feit of zo’n baan beschikbaar is of niet. Heel simpel maar keihard en waar,’ aldus de WIA-deskundige.

‘Concludeert het UWV dat je misschien je werk als chauffeur niet meer kan doen’, vervolgt hij, ‘maar nog wel ander, slechter betaald werk, dan heb je zoals dat heet rest-verdiencapaciteit. Laten we zeggen als dekbeddenvuller, of een andere van dit soort functies. Als je daarmee 1500 euro zou kunnen verdienen – of je die baan nu krijgt of niet – dan word je voor 25 procent afgekeurd. Je verdient dan immers – virtueel – een kwart minder. Maar dan krijg je geen WIA-uitkering. Want die geldt pas vanaf 35 procent arbeidsongeschiktheid.’

Iemand die minder dan 35 procent arbeidsongeschikt wordt bij de WIA keuring, zou eigenlijk bij de werkgever in dienst moeten blijven. ‘Toch zien we vaak dat mensen dan toch ontslagen worden. Dan ben je werkloos en gedeeltelijk arbeidsongeschikt, zonder recht op een uitkering. Dus driedubbel de klos.’

LIEVER KWIJT DAN RIJK

Stel nu dat de buschauffeur uit het bovengenoemde voorbeeld voor 35 procent of meer wordt afgekeurd. Wat gebeurt er dan? ‘Dan krijgt die chauffeur na de twee jaar ziekte maximaal twee jaar een WIA-uitkering ter hoogte van 70 procent van het laatst verdiende loon. Daarna vervalt hij echter, als hij dan nog geen andere baan heeft gevonden, terug op een uitkering die nog lager is dan de bijstand. Je gaat er, kortom, in de WIA altijd op achteruit. Vooral mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn maar die het toch niet lukt om te werken zijn heel slecht af.’

Scherpte tijdens het re-integratietraject is dus geboden. ‘Vertrouw daarbij niet alleen op de hulp en het advies van je werkgever’, adviseert Van den Boom. ‘Die heeft namelijk niet altijd het beste met je voor, zo merken wij nog wel eens. Dat komt denk ik door de marktwerking in het streekvervoer. Die zorgt in de eerste plaats voor beperkte re-integratiemogelijkheden omdat er vooral bezuinigd moet worden. In de tweede plaats geldt onder werkgevers dat ze zieken liever kwijt dan rijk zijn. Want welke werkgever zit er nou te wachten op een zieke buschauffeur?’

Dus wat te doen als langdurig zieke? ‘Neem contact op met de bond’, luidt het dringende advies. ‘Wij hebben deskundige re-integratieconsulenten beschikbaar die je door het Poortwachter-dossier heen helpen en ervoor zorgen dat je de bijbehorende spelregels goed naleeft. Dus ga als langdurig zieke vooral niet futloos thuis zitten afwachten, maar kom in actie. Ook omdat, en dit had ik nog niet gezegd, jouw werkgever de loondoorbetaling kan stopzetten wanneer je onvoldoende meewerkt aan je eigen re-integratie. Anderzijds mag de werkgever niet zelf voor doktertje gaan spelen. Komen jullie er samen niet uit, neem dan zeker ook contact met ons op.’

BIJNA EEN VIJFDE VAN ALLE VRAGEN DIE BIJ DE FNV BINNENKOMEN, GAAT OVER ZIEKTE EN RE-INTEGRATIE

HET RE-INTEGRATIETRAJECT

In geval van langdurige ziekte moeten zowel jij als je werkgever actief meewerken aan je re-integratie. Als werknemer ben je verplicht hierbij een vast traject te volgen. Hieronder een korte samenvatting van het bijbehorende stappenplan vanaf dag één.

Dag 1 - Ziekmelding bij je werkgever Dag 7 - Ziekmelding bij de arbodienst Week 6 - Probleemanalyse Week 8 - Plan van aanpak Week 8-42 - Uitvoering Plan van aanpak Week 42 - Ziekmelding bij het UWV Week 52 - Eerstejaarsevaluatie Week 93 - Aanvragen WIA-uitkering Week 104 - Beoordeling WIA-aanvraag Een uitgebreide beschrijving van je rechten en plichten vind je in de FNV-brochure Langdurig ziek, en dan?. Om ervoor te zorgen dat je helemaal geen stappen mist, heeft de FNV tevens een praktisch Logboek re-integratie gemaakt, waarin je van week tot week je re-integratieactiveiten kunt bijhouden. Dat is een invulbare pdf waar in je aantekeningen digitaal kunt toevoegen. De voorlichtingsbrochure en het logboek zijn te downloaden op de website van de FNV: klik hier

ZIEK, ZWAK EN MISSELIJK?
KOM IN ACTIE!

Deel deze pagina