MARKTWERKING

ZORGEN OVER (TE) GOEDKOPE CONCESSIES

Tekst Ronald de Kreij Beeld Jan Lankveld, FNV

‘HET WORDT ZELFS VOOR SCHOLIEREN EN STUDENTEN STEEDS LASTIGER OM HET OPENBAAR VERVOER TE BEREIKEN’

Protestbord op het Friese platteland: ‘Arriva flikt ons een smerige streek en laat Engelum, Beetgumermolen en Bitgum in de steek.’

FNV Streekvervoer maakt zich grote zorgen over busbedrijven die te goedkoop inschrijven om een busconcessie te winnen. Dat gaat ten koste van het personeel, materieel én de leefbaarheid op het platteland. In de provincie Friesland is te zien hoe terecht deze zorgen zijn.

Zo maar een voorbeeld: wie met het openbaar vervoer naar het Friese Zwaagwesteinde reist, zal vanaf het treinstation zijn reis te voet moeten vervolgen. De bushalte bij het station is namelijk opgeheven. “Omdat hij toch nauwelijks werd gebruikt”, aldus het provinciaal bestuur. Waarschijnlijker is echter dat de provincie is meegegaan in de bezuinigingsdrift van Arriva, dat te goedkoop op de concessie heeft ingeschreven en nu mogelijkheden zoekt om te kunnen besparen.

Gepensioneerden inzetten als buschauffeur gebeurt ook steeds vaker. Formeel vanwege personeelstekorten, maar waarschijnlijker is dat Arriva hen inhuurt omdat ze goedkoper zijn dan al het andere personeel (zie ook het artikel hierover elders in dit e-magazine). Weer een andere “oplossing” die Arriva hanteert is schrappen in de dienstregelingsuren door lijnen op te heffen of te strekken. Dit laatste wil zeggen dat de bussen niet meer door dorpen rijdt, maar erlangs over de doorgaande weg.

‘NIET ROTZOOIEN’

‘In de coronacrisis reden de buurtbussen niet, omdat er gepensioneerden op rijden en we weten allemaal hoe slecht corona en ouderdom samengaan’, vertelt buschauffeur en FNV-kaderlid Andries de Jong. ‘Maar dat is nog niet alles. Wij moeten als beroepschauffeur bijscholing volgen – we moeten onze Code 95 halen – en hier rijden mensen rond zonder vakopleiding. Mensen vervoeren is vakwerk. Dus laat ons gewoon de dienstregeling rijden onder onze cao-voorwaarden en loop niet te rotzooien met vrijwilligers of onderbetaalde taxichauffeurs.’

‘Door het strekken van de lijnen is ons opgevallen dat we steeds minder ouderen vervoeren', vervolgt hij. ‘Zij raken aan hun huis gekluisterd omdat ze niet eerst kilometers kunnen reizen om bij een bushalte te komen. Daardoor worden zij fors beperkt in hun zelfstandigheid. Dat zou je mensen, en zeker ouderen, toch niet mogen aandoen?!’

ONLEEFBAAR PLATTELAND

‘Door met de besparingsplannen van de streekvervoerders in te stemmen creëren de provincies hun eigen onleefbaarheid’, aldus De Jong. ‘Als dit zo doorgaat wil er straks niemand meer op dat onbereikbare platteland wonen. We zien nu ook dat het zelfs voor scholieren en studenten steeds lastiger wordt om het openbaar vervoer te bereiken.’

Het concessiegebied Friesland – nu nog een noodconcessie – wordt in 2024 opnieuw aanbesteed. De inschrijving start in 2023. ‘Alles wat nu wordt afgeschaald, zal straks ook in de nieuwe aanbesteding niet terugkomen’, vreest De Jong. ‘Of er komt een goedkope vorm van opschaling, namelijk met kleinschalig vervoer of vrijwilligers. Wat het ook wordt, de werkgelegenheid van buschauffeurs staat hoe dan ook onder druk. Al dat bezuinigen komt bovendien ook niet bepaald ten goede van de kwaliteit van het materieel. De provincie Friesland heeft de opdracht gekregen om veel nieuwe woningen te bouwen. Moet daarom het openbaar vervoer niet juist worden uitgebreid in plaats van ingekrompen? Binnen de FN V hebben we afgesproken dat we de provincie, evenals alle andere provincies, hierop zullen wijzen wanneer we ook maar kunnen. Laten we hopen dat de politici de wijsheid hervinden om het platteland leefbaar te houden. En dat ze er in de aanbestedingen niet meer zo’n zootje van maken zoals nu met Keolis waar de goedkope Chinese bussen voor veel ellende zorgen in de dienstregeling en werkomstandigheden.’

ANDRIES DE JONG: ‘DOOR HET STREKKEN VAN DE LIJNEN VERVOEREN WE STEEDS MINDER OUDEREN’

Deel deze pagina